Inteligentne technologie

Czy można być antykruchym?
Produkcja w czasie pandemii

Krzysztof Fiegler 11 stycznia 2021

Trwająca pandemia jest typowym czarnym łabędziem. Termin ten jest stosowany w ekonomii i oznacza nieoczekiwane zdarzenie, którego (prawie) nikt nie był w stanie przewidzieć. Zdarzenia te często mają ogromny wpływ na świat, oddziałując negatywnie na społeczeństwo i gospodarkę. Czarnymi łabędziami były m.in. kryzys naftowy w 1973 r., zamach na World Trade Center w 2001 r., kryzys finansowy w 2008 r. czy Brexit w 2016 r.

Nassim Nicholas Taleb, libańsko – amerykański matematyk, wykładowca inżynierii ryzyka w Polytechnic Institute Uniwersytetu Nowojorskiego w książce „Antykruchość. O rzeczach, którym służą wstrząsy” zdefiniował pojęcie antykruchości wraz z podstawowymi zachowaniami, które pozwalają firmom przetrwać lub wykorzystywać czarne łabędzie.

Antykruchość to wychodzenie naprzeciw nieprzewidywalności i zmienności świata. Jeżeli jesteś antykruchy, pisze Taleb, nie musisz się obawiać niespodziewanych, nie dających się przewidzieć wydarzeń o dużej szkodliwości.


Biznesowy rollercoaster

Czy czarny łabędź pandemii koronawirusa zmienił funkcjonowanie fabryk na całym świecie? To pytanie retoryczne. Od wybuchu pandemii co chwilę w mediach pojawiały się informacje o przestojach, zaburzonych łańcuchach dostaw i wszechogarniającej niepewności. Pojawiło się wiele nieoczekiwanych i trudnych do przewidzenia problemów: lockdown, zmniejszony popyt, obostrzenia sanitarne wpływające na organizację i wydajność pracy oraz podwyższona absencja pracowników w wyniku choroby i kwarantanny – mocno zaburzały funkcjonowanie wielu firm. Każdy był wyzwaniem, na które większość organizacji było zmuszonych reagować w momencie, gdy powstawały. Ale tylko nieliczni, najbardziej antykrusi wykorzystali obecny kryzys do szybszego rozwoju.

Bo antykruchość to dużo więcej niż odporność, więcej niż adaptacja. System adaptacyjny zmienia zachowanie w oparciu o informacje dostępne w czasie użytkowania (w przeciwieństwie do zachowania zdefiniowanego podczas projektowania systemu). Systemy adaptacyjne są niezawodne w różnych scenariuszach, niekiedy nieznanych podczas tworzenia systemu, ale niekoniecznie są one antykruche. Różnica między adaptacją a antykruchością polega na różnicy między systemem odpornym na zmienne warunki znanego środowiska a systemem odpornym na wcześniej nieznane środowisko.


Skala problemów zakładów produkcyjnych

Problem z popytem? Antykruche firmy starają się stać na wielu nogach (dziedzinach, produktach, rynkach).

Problem z łańcuchem dostaw? Im jesteśmy mocniej uzależnieni od jednego dużego dostawcy, tym mniej jesteśmy antykrusi. Im większa liczba dostawców tych samych materiałów i półproduktów, im krótsza odległość od naszej fabryki, tym większe szanse, że nie odczujemy czarnego łabędzia.

Pełny lockdown? Trudno w takim wypadku być antykruchym … chociaż, rozważając ten przypadek czysto teoretycznie, możemy wyobrazić sobie w pełni zautomatyzowaną i zrobotyzowaną halę produkcyjną, której lockdown nie będzie dotyczył. Niewątpliwie automatyzacja i robotyzacja pozwalają uniknąć przynajmniej części problemów wynikających ze zwiększonej liczby absencji, a przynajmniej ograniczają jej wpływ na nasz biznes. Absencja pracowników bezpośrednio produkcyjnych jednak zawsze spowoduje problemy z planowaniem. Jakie zlecenia można w takiej sytuacji zrealizować, jak zaplanować zasoby? Jakie terminy realizacji można potwierdzić?

 

Cyfrowy robot odporny na koronawirusa

Pewnie trudno w to uwierzyć, ale antykruche firmy unikają tych problemów. Dlaczego? Bo nie planują operacyjnie! Stosują autonomiczne systemy decyzyjne, które samodzielnie realizują możliwe do wykonania w danym momencie zlecenia produkcyjne. Wystarczy, że zarządzający określą terminy realizacji zleceń i ich priorytet, a inteligentny system zrealizuje wszystkie te, które są możliwe do wykonania w danym momencie. Dla autonomicznych systemów decyzyjnych nie są również problemem obostrzenia sanitarne, takie jak dystans społeczny. Zdefiniowane w systemie sąsiedztwo maszyn pozwala szybko określić reguły zarządzania zasobami, które w procesach, w których jest to możliwe, wykluczą pracę ludzi na sąsiadujących stanowiskach. System decyzyjny, bez konieczności harmonogramowania, na bieżąco zarządza halą produkcyjną, dążąc do jak najwyższej jej produktywności, mimo zastosowanych ograniczeń.

W pełni cyfrowe stanowisko pracy zapewnia dostęp do aktualnej dokumentacji i innych informacji niezbędnych do realizacji czynności produkcyjnych. Dzięki temu wyeliminowane zostały bezpośrednie zarządzanie pracownikami i konieczność fizycznego nadzoru nad ich pracą.

Zarządzanie pracą systemu i nadzór nad pracą zasobów jest zdalne (np. z domu). Zdalnie można reagować na problemy jakościowe, braki, problemy techniczne czy awarie maszyn. System decyzyjny zarządza służbami utrzymania ruchu, a w wypadku np. awarii maszyny samodzielnie uruchomi odpowiednie prace angażując stosownych pracowników. Taka praca systemu pozwala wyeliminować konieczność bezpośredniego kontaktu między pracownikami, menedżerami i planistami.

Przykładem autonomicznego systemu samodzielnie zarządzającego produkcją jest IPOsystem.

Za jego pomocą polski producent maszyn i urządzeń do przemysłowej produkcji lodów firma Ice Group Sp. z o.o. z Rybnika, od początku kwietnia 2020 r. zdalnie zarządza produkcją. Zdalna praca handlowców, technologów i menedżerów nadzorujących produkcję ograniczyła możliwość transmisji wirusa na halach produkcyjnych. Dodatkowo wprowadzone reguły dystansu społecznego i pracy maszyn, z unikaniem obsady urządzeń sąsiadujących, pozwoliły znacznie ograniczyć ryzyko zakażeń i kwarantanny pracowników. Było to szczególnie istotne, ponieważ 2020 r. był rekordowy pod względem ilości i wielkości zamówień w historii firmy Ice Group.

W wypadku firmy Promotech Sp. z o.o. z Białegostoku, producenta szerokiej gamy zaawansowanych technologicznie, profesjonalnych elektronarzędzi i sprzętu dla przemysłu, IPOsystem samodzielnie sterował produkcją, mimo dużych zmian w dostępności pracowników. Ograniczenia w zakresie zasobów nie wpływały negatywnie na realizację zamówień klientów. Funkcjonalności przydzielania odpowiedzialności zapewniły szybką reakcję na powstające problemy bez konieczności spotkań. Pomimo pracy zdalnej menedżerowie mieli dostęp on-line do pełnej informacji na każdym poziomie organizacji (planowanie sprzedaży, nadzór, handel).

Promotech i Ice Group to przykłady antykruchych organizacji, które od ponad 20 lat dywersyfikują swoje rynki zbytu, permanentnie rozszerzają i aktualizują gamę budowanych maszyn i realizowanych usług, inwestują w przełomowe technologie produkcji i zarządzania i elastycznie dobierają dostawców i podwykonawców.

 

Pierwszy na świecie, bez harmonogramowania

IPOsystem to system decyzyjny klasy ADS (Autonomous Decision System), który samodzielnie, bez udziału planistów i osób dozoru bezpośredniego zarządza pracą pracowników i maszyn na halach produkcyjnych. Celem pracy systemu jest terminowa realizacja zleceń przy maksymalnym wykorzystaniu dostępnego czasu pracy. IPOsystem działa już w 40 firmach różnej wielkości. Efektem pracy systemu jest ograniczenie kosztów pracowniczych i/lub przyrost produktywności przedsiębiorstw o 15 – 25 proc. w pierwszym roku od uruchomienia. Dotychczasowa praktyka biznesowa pokazała, że IPOsystem pomógł już wielu firmom stać się bardziej antykruchym.


Artykuł ukazał się w nr 6(30) grudzień 2020-styczeń 2021 czasopisma „Production Manager”.

Więcej interesujących treści w naszym najnowszym wydaniu. Dołącz do klubu naszych prenumeratorów ▶ http://www.production-manager.pl/prenumerata/